भारतात क्रेडिट कार्डच्या रिवॉर्डवर कर लागतो का?

क्रेडिट कार्डवर मिळणाऱ्या रिवॉर्डवर साधारणपणे कर लागत नाही. कॅशबॅक, रिवॉर्ड पॉइंट्स आणि माइल्स हे तुमच्या खर्चावर मिळणाऱ्या सवलतीसारखे काम करतात. त्यामुळे तुमचा खर्च कमी होतो; उत्पन्न वाढत नाही. काही विशिष्ट परिस्थितींमध्येच कराचा प्रश्न निर्माण होतो.

महत्त्वाचे मुद्दे

• बहुतेक क्रेडिट कार्ड रिवॉर्डवर कर लागत नाही. ते उत्पन्न नसून सवलतीसारखे असतात.
• रिवॉर्ड स्वतंत्र रोख रक्कम, व्यवसायाशी संबंधित लाभ किंवा नोकरीतून मिळणारा लाभ बनल्यास कर लागू होऊ शकतो.
• नियमित वैयक्तिक खर्च करणाऱ्या कार्डधारकांना साधारणपणे काहीही जाहीर करण्याची गरज नसते.
• कार्डच्या बिलात समायोजित होणारा कॅशबॅक किंवा वस्तू/प्रवासासाठी वापरलेले रिवॉर्ड साधारणपणे करमुक्त असतात. मात्र कॅशबॅक थेट बँक खात्यात रोख रकमेच्या स्वरूपात मिळाल्यास कराचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
• रिवॉर्डला बँक काय म्हणते यापेक्षा तो आर्थिकदृष्ट्या कसा काम करतो—खर्चावरील सवलत म्हणून की स्वतंत्र रक्कम म्हणून—हे महत्त्वाचे आहे.

कराच्या दृष्टीने रिवॉर्डमध्ये काय येते?

कार्डच्या वापराशी संबंधित कोणताही लाभ, त्याचे स्वरूप काहीही असो, रिवॉर्डमध्ये येऊ शकतो:

• कार्ड खात्यात जमा होणारा कॅशबॅक
• बँक खात्यात ट्रान्सफर होणारा कॅशबॅक
• रिवॉर्ड पॉइंट्स, एअरलाइन माइल्स आणि हॉटेल लॉयल्टी पॉइंट्स
• स्टेटमेंट क्रेडिट
• व्हाउचर, गिफ्ट कार्ड आणि वस्तू
• वार्षिक शुल्कात मिळणारी सूट
• रेफरल आणि प्रमोशनल बोनस
• नियोक्त्याशी संबंधित रिवॉर्ड पॉइंट्स

रिवॉर्डचे नाव महत्त्वाचे नाही. जर रिवॉर्डमुळे तुम्ही खरेदी केलेल्या वस्तू किंवा सेवेची किंमत कमी होत असेल, तर तो सवलत म्हणून पाहिला जातो. पण जर तो स्वतंत्र आर्थिक लाभ किंवा व्यवसाय अथवा नोकरीतून मिळणारा वैयक्तिक लाभ असेल, तर त्यावर कर लागू होऊ शकतो.

बहुतेक रिवॉर्डवर कर का लागत नाही?

कर हा उत्पन्नाच्या स्रोतावर लागू होतो. क्रेडिट कार्डवर खर्च केल्यानंतर काही रक्कम परत मिळाल्याने उत्पन्नाचा नवा स्रोत तयार होत नाही. तुमच्या आधीच्या खर्चाची प्रत्यक्ष किंमत कमी होते. खरेदी, प्रवास किंवा युटिलिटी बिलांवर मिळणारे रिवॉर्ड पॉइंट्स, बिलात समायोजित होणारा कॅशबॅक आणि स्टेटमेंट क्रेडिट तुमचा निव्वळ खर्च कमी करतात; उत्पन्न वाढवत नाहीत.

कोणते रिवॉर्ड करमुक्त असतात?

• वैयक्तिक खर्चावर मिळणारे रिवॉर्ड: खरेदी, प्रवास किंवा युटिलिटी बिलांवर मिळालेले पॉइंट्स किंवा कॅशबॅक.
• तत्काळ कॅशबॅक आणि स्टेटमेंट क्रेडिट: यामुळे तुमची देय रक्कम कमी होते; स्वतंत्र उत्पन्न तयार होत नाही.
• वस्तू किंवा प्रवासासाठी वापरलेले पॉइंट्स/माइल्स: हे रोख स्वरूपातील नसलेले, खर्चाशी संबंधित लाभ आहेत.
• लहान प्रमोशनल रिवॉर्ड: ते रोख रकमेत रूपांतरित केले नसतील तर साधारणपणे कराच्या कक्षेबाहेर राहतात.

बहुतेक पगारदार व्यक्ती आणि सामान्य रिटेल कार्डधारक याच श्रेणीत येतात.

कोणत्या रिवॉर्डवर कर लागू होऊ शकतो?

• बँक खात्यात रोख स्वरूपात घेतलेला कॅशबॅक: तो इतर स्रोतांमधून मिळणारे उत्पन्न म्हणून करपात्र ठरू शकतो.
• व्यावसायिक किंवा कॉर्पोरेट कार्डवर मिळालेल्या रिवॉर्डचा वैयक्तिक वापर: तो व्यवसायाशी संबंधित लाभ मानला जाऊ शकतो.
• नियोक्त्याकडून पगार किंवा कामगिरीशी संबंधित प्रोत्साहन म्हणून मिळालेले रिवॉर्ड: ते वेतनाशी संबंधित लाभ मानले जाऊ शकतात.
• रेफरल बोनस किंवा कोणत्याही खरेदीशिवाय मिळालेले मोठे प्रमोशनल रिवॉर्ड: त्यामागे कमी करण्यासाठी कोणताही खर्च नसल्याने ते उत्पन्न मानले जाऊ शकते.

कॅशबॅक: व्यवसाय आणि वैयक्तिक खर्चातील फरक

व्यवसाय आणि व्यावसायिकांसाठी: कॅशबॅकमुळे मिळकत वाढत नाही; दावा केलेला खर्च कमी होतो. उदाहरणार्थ, ₹20,000 खर्च करून ₹2,000 कॅशबॅक मिळाला, तर खर्च म्हणून ₹18,000च दाखवणे योग्य ठरेल.

व्यक्तींसाठी: वैयक्तिक खर्चावर मिळणारा कॅशबॅक ही सवलत आहे, करपात्र उत्पन्न नाही. मात्र मोठ्या प्रमाणात कॅशबॅक थेट बँक खात्यात रोख म्हणून मिळाल्यास तो इतर स्रोतांमधून मिळणारे उत्पन्न म्हणून पाहिला जाऊ शकतो.

क्रेडिट कार्ड कॅशबॅकवर जीएसटी

सामान्य परिस्थितीत जीएसटी लागू होत नाही. कॅशबॅक हा खर्चावरील सवलत आहे, स्वतंत्र पुरवठा नाही. मात्र रिवॉर्ड खर्चाशी संबंधित सवलतीऐवजी स्वतंत्र लाभ म्हणून तयार केला असेल, तर त्याच्या रचनेनुसार जीएसटीचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.

आयटीआरमध्ये रिवॉर्डची नोंद कशी करावी?

यांची नोंद करा:

• बँक खात्यात रोख स्वरूपात मिळालेला कॅशबॅक: इतर स्रोतांमधून मिळणारे उत्पन्न
• व्यवसायातून मिळालेल्या रिवॉर्डचा वैयक्तिक वापर: व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्नात समाविष्ट करा
• नियोक्त्याकडून मिळालेले रिवॉर्ड: फॉर्म 16 नुसार वेतन उत्पन्न

यांची नोंद करू नका: वस्तू, प्रवास किंवा स्टेटमेंट क्रेडिटसाठी वापरलेले पॉइंट्स. ते उत्पन्न नाहीत.

निष्कर्ष

सामान्य वैयक्तिक खर्चावर मिळणारे क्रेडिट कार्ड रिवॉर्ड, जे सवलत, वस्तू किंवा बिल क्रेडिटच्या स्वरूपात वापरले जातात, साधारणपणे करमुक्त असतात. रिवॉर्ड रोख रकमेत बदलला, व्यवसायातील खर्चावर मिळालेल्या रिवॉर्डचा वैयक्तिक वापर झाला किंवा तो नोकरीशी संबंधित लाभ म्हणून मिळाला, तर कर लागू होऊ शकतो.